Ana sayfa İktisadi Bilimler Finans Varlık Fonu Nedir?

Varlık Fonu Nedir?

76
0
PAYLAŞ
varlık fonu nedir

Varlık Fonu Nedir?

Varlık fonu, bir ülkede finansal varlıklara yatırım yapılarak gelir artırımını hedefleyen ve yönetimini devletin sağladığı fonlardır. Bu fon ülkelerin bütçe fazlalıklarını değerlendirmeleri amacıyla ortaya koydukları bir fon olarak şekillenir. Ülkeler bu bütçe fazlalıklarını dört farklı biçimde kullanabilirler.

  • Ülke içerisindeki harcamaları artırabilir. Nitekim körfez ülkeleri bütçe fazlalıkları ile yol, köprü, hastane veya havaalanı yapımı için kullanmaktadır.
  • Halk üzerindeki vergi yükü azaltılabilir. Vergi, vatandaş için yapılacak harcamaları, yine vatandaştan tahsil etmek suretiyle elde edilen paradır.
  • Kamu ve özel sektör borçlarını erken ödeyebilirler.
  • Varlık fonu kurarak bütçede meydana gelen fazlalığı buraya aktararak bu parayı harcamadan dış varlık satın alarak gelirlerini ekstra artırabilirler.

Varlık Fonu ve Etkileri

Varlık fonunun kuruluşunda iki temel nokta etkindir. Bunlardan birincisi ülke içerisinde oluşan kriz ortamında dış kaynak yoluyla para bulunarak içerde yatırım fırsatı sağlamak ve doğrudan istihdamı ve üretimi artırarak ekonomiyi genişletmek. İkincisi ise gelecek kuşaklara refah sağlamak. Fon kuruluşunda birinci maddeye binaen havuzda para toplanmasını sağlayarak gelecekte oluşacak kriz yada savaş ortamında gelir yaratabilmek vardır.

Varlık Fonları Nasıl Kurulur?

varlık fonu nedir

Varlık fonlarının kuruluşu iki şekilde gerçekleşir: Birincil olarak Merkez Bankası bu fonları kurabilir çünkü kendi rezervlerinde oluşan fazlalığı da bu tarz fonlar ile değerlendirdiği için tecrübe sahibidir. Merkez Bankası bağımsız yapıda oldukları için bu tarz fonları kuruluş ve yönetiminde siyasi oluşumundan uzak kalarak güven sağlayabilirler. İkincil olarak da şirket gibi kurulabilirler. Fakat burada oluşan sorun ise fonun bağımlı yönetilme riskidir. Kendini kanıtlama konusunda güven sorunu yaşayabilir.

Varlık fonunu genişletirsek fonun kuruluşunda gelir fazlalığı olması gerektiğini söylemiştik. Bu dayanak noktasından açacak olursak ülkeler ihraç ettikleri emtialar vasıtasıyla gelir elde eder ve oluşan fazlalığı fon yaparlar. Bu ülkelere örnek olarak Körfez ülkelerini verebiliriz. Bu ülkeler petrl gelirlerinden elde ettikleri gelirleri fona aktarırlar. Norveç’i ise petrol gelirlerine ilave olarak kurduğu emeklilik sistemiyle de örneklendirebiliriz. Diğer örnek ise dış ticaret fazlaları (petrolden bağımsız) veya emeklilik fonlarında biriken nparalarla elde edilir. Çin, Kore yada Hong Kong gibi ülkeler bu fonları oluşturarak yatırımlarına devam etmektedir.

Varlık fonları; hisse senedi, devlet tahvili ve ülke içerisinde yapılacak çeşitli projeler için ortalık vasıtasıyla girip yatırım yapmaktadır. Dünyada eleştiri noktasını ise 2008 krizinde Lehman Brothers’ı kurtarmak için bu fondan kaynak sağlanması oluşturmuştur. Türkiye’de bu fon 19 Ağustos 2016 tarihinde 6741 sayılı kanun ile oluşturuldu. 5 Şubat 2017 tarihinde ise ülkenin en önemli ve getirisi fazla kamu kurumları bu fona devredildi. Eleştirilen noktalarını ise şöyle sıralayabiliriz:

  • Oluşturulan varlık fonu, yukarıda belirttiğim emtia veya gelir fazlalığına dayanmamaktadır.
  • Türkiye’nin Petrol ve Doğalgaz gibi emtia ihracı yok. Yani bütçe fazlası yaratabileceği bir kaynak mevcut değil. Bununla birlikte cari fazla veren kamu emeklilik sistemi de mevcut değil. Saydığımız özelliklerin zıtları mevcut. Sadece işsizlik fonunda birikmiş bir fazlalık var. Bu fonu kurmak için emtia veya gelir fazlalığı Türkiye için mevcut değil.
  • Gelir kalemleri belli fakat paranın hangi alanlara yatırılacağı belirsiz. Sadece basın açıklamaları mevcut ve bu da pek tatminkar gözükmüyor.

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here