Ana sayfa Tarih Osmanlı Tarihi Osmanlı Devletinde Demiryolları

Osmanlı Devletinde Demiryolları

89
0
PAYLAŞ

İlk Osmanlı Treni

Avrupa’da 19. yüzyıldan itibaren modern demiryollarının yapımında hızlı bir gelişme yaşandı. Osmanlı Devleti, bu gelişmenin farkına varmakta gecikmedi. Giderek önem kazanan demiryolu ulaşımını gözardı etmedi ve çalışmalarına başladı. Bu çalışmalar özellikle Abdülmecit döneminde hız kazandı. Abdülmecit, devletin kalkınması ve gelişmesinde demiryolu ulaşımını önemli görüyordu. Devletin ekonomisi kötü olmasına rağmen demiryolu yaptırmaktan geri durmadı. Abdülmecit’in trenlere olan ilgisinin en açık delili odasında astığı tren resimleriydi.

OSMANLI TOPRAKLARINDAKİ İLK DEMİRYOLU HATTI

Osmanlı topraklarında ilk yapılan demiryolu hattı İskenderiye-Kahire hattı olmuştur. Mısır Valisi Abbas Paşa, İngilizlere demiryolunu yapması karşılığında belirli imtiyazlar verdi. Bu durumdan Osmanlı hükümeti habersizdi. Osmanlı hükümetinin haber almasıyla anlaşmada bazı değişiklikler yapıldı. İngilizler, bu hattın inşasına 1851 yılında başladı ve 1856 yılında tamamladı. Hattın uzunluğu 211 kilometreydi. Ancak, 1869 yılında Süveyş Kanalı’nın açılmasından dolayı hat önemini kaybetti.

iskenderiye Kahire Tarihte bugün : 10 Ocak 1856 İskenderiye Kahire hattı 211 km. tamamlanıp işletmeye açıldı

İskenderiye-Kahire hattının açılışı

Osmanlı Devleti’nin Anadolu’da yaptığı ilk demiryolu hattı ise çalışmalarına 1857 yılında başlanan İzmir-Köstence hattıdır. Bir İngiliz şirketine 1956 yılında verilen imtiyaz sonucunda yapımı gerçekleşmiştir. Bundan sonra İngilizler İzmir-Turgutlu hattının yapımına giriştiler; aldıkları imtiyazlar sonucunda. Bu hattın yapım çalışmalarına da 1864’de başlandı ve 1866’da tamamen bitirildi.

AVRUPA’DAKİ İLK DEMİRYOLU: KÖSTENCE-ÇERNOVADA HATTI

Köstence-Çernovada hattı da Osmanlı Devleti’nin Avrupa kıtasındaki ilk demiryolu hattı oldu. Hattın uzunluğu 66 kilometreydi. Yapımına 1857 yılında başlanan Köstence-Çernevoda hattı, 1860 tarihinde tamamlandı.

İngilizlerin demiryolları konusunda ilgili olmasının sebebi ticari çıkarlarıydı. Yaptıkları demiryolu hatları incelendiğinde hatların kısa ve kıyı ile iç kesimler arasındaki bağlantıyı sağladığı görülecektir. İngilizler, bu demiryolu hatlarıyla önemli ticari kazançlar elde etti. Hatların kurulmasının ardından tarım ve madencilik alanında birçok yatırım yaptılar. Demiryolları üzerinden de bunların ulaşımını sağladılar.

RUMELİ DEMİRYOLU PROJESİ

Osmanlı Devleti’nin en stratejik demiryolu hattı ise Rumeli topraklarında yaptıklarıydı. Osmanlı Devleti, burada yoğun bir çalışmaya girişti. Demiryolları sayesinde merkezi idareyle yerel halk arasındaki ilişkiler güçlenmesini ve bu şekilde Rumeli’deki toprak kayıplarının sonlanacağı ümit ediliyordu.

Rumeli Demiryolları Projesi, verilen imtiyazla Belçikalı banker Baron de Hirsch tarafından yapıldı. 1870 yılında başlanan çalışmalar 1888 yılında tamamlandı. Baron de Hirsch 99 yıllık işletme imtiyazına sahip oldu. Hattın uzunluğu 1279 kilometreyi bulmuş ve Berlin, Paris gibi Avrupa başkentlerine ulaşmıştı.

Rumeli demiryolu hattı

Abdülaziz döneminde İstanbul-Bağdat Demiryolu Projesi gündeme gelmiş ve çalışmalara başlanmıştı. Fakat 1875 yılında Osmanlı Devleti mali bakımından güç durumda kalınca proje yarım kalmış ve tamamlanamamıştı.

O günün koşullarında demiryolları alt yapı ve teknik bilgi isteyen bir yatırımdı. Osmanlı Devleti’nin bunu tek başına yapması zordu. Bu yüzden yabancı ülkelere verilen imtiyazlarla yaptırıldı. Osmanlı Devleti’nin demiryollarından askeri bakımdan beklentisi olduğu gibi iktisadi bakımdan da beklentisi vardı. Nitekim demiryolları Osmanlı ekonomisine gözle görülür bir katkı sağlamıştı.

Demiryollarında en büyük gelişme ise Abdülhamid döneminde yaşandı. Abdülhamid, donanmadan da çok demiryollarına ağırlık vermiştir; çok eleştirilse de. Ancak, Milli Mücadele döneminde demiryollarının sağladığı katkı ne kadar doğru bir adım olduğunu göstermiştir.

Abdülhamid döneminde yapılan başlıca demiryolları şunlardı: Anadolu demiryolları, Selanik-Manastır demiryolu, Yaf-Kudüs demiryolu, Beyrut-Şam demiryolu, Selanik-İstanbul demiryolu, Bağdat demiryolu ve Hicaz demiryolu.

1923’ten önce Osmanlı Devleti’nde demiryolu hattı uzunluğu 4 bin 136 kilometreyi bulmuştu.

1923-1940 yılları arasında ise demiryollarında çok büyük bir atılım yapılmıştır. Bu dönemde senede yaklaşık 200 kilometre hat döşenmişti.

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here